สรุปทุกเรื่องที่ HR ควรรู้จากงาน Mission to the Moon Forum 2026

เมื่อโลกวิวัฒนาการ ชีวิตและการทำงานต้องเติบโตไปด้วยกัน

งาน Mission to the Moon Forum 2026 จึงกลับมาอีกครั้ง และครั้งนี้มาในธีม Work-Life Evolution เพื่อตอกย้ำว่าเรื่องของการทำงาน การใช้ชีวิต การดูแลสุขภาพ ทั้งกาย ใจ และการเงินต้องเดินหน้าควบคู่ไปพร้อมกัน

หาก HR ท่านใดพลาดงานนี้ไป แต่อยากรู้ว่าสาระสำคัญของงานนี้มีอะไรน่าสนใจบ้าง ติดตามได้เลยในบทความนี้

WORK-LIFE EVOLUTION 

ทุกวันนี้ หลายคนอาจเริ่มต้นวันทำงานด้วยคำถามที่ต่างกัน บางคนทำงานเพื่อความมั่นคง บางคนทำงานเพื่อความฝัน บางคนทำงานเพื่อคนข้างหลัง หรือบางคนอาจทำงานไปก่อน เพราะยังไม่แน่ใจเหมือนกันว่าปลายทางของชีวิตต้องการอะไรแน่ แต่ไม่ว่าเหตุผลของแต่ละคนจะเป็นแบบไหน สิ่งหนึ่งที่เห็นชัดขึ้นเรื่อย ๆ คือความหมายของคำว่าความสำเร็จกำลังเปลี่ยนไปพร้อมกับโลกการทำงานและชีวิตของเรา

คุณ รวิศ หาญอุตสาหะ CEO จาก SRICHAND และ MISSION TO THE MOON MEDIA อธิบายว่า เพียงไม่กี่ปีก่อน หลายคนยังไม่คิดว่า AI จะเข้ามาทำงานแทนมนุษย์ได้เร็วขนาดนี้ เช่นเดียวกับที่ไม่มีใครคาดเดาได้ว่าโลกจะเผชิญความปั่นป่วนจากโรคระบาด สงคราม และวิกฤติรอบด้านอย่างต่อเนื่อง ชีวิตของคนทำงานจึงไม่ได้เผชิญแค่ความเปลี่ยนแปลงเป็นครั้งคราวอีกต่อไป หากต้องอยู่กับความไม่แน่นอนที่เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า จนกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน

ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงในทุกวัน มนุษย์จึงถูกคาดหวังให้เก่งขึ้นแทบทุกด้าน

“เราต้องทำงานได้มากขึ้น ปรับตัวได้เร็วขึ้น ลงทุนให้เป็น เก็บเงินให้เก่ง ดูแลสุขภาพให้ดี มีชีวิตที่ดูดี และยังต้องรับมือกับความรู้สึกว่าไม่ว่าจะพยายามแค่ไหน ก็จะมีคนที่ทำได้ดีกว่าเราอยู่เสมอ”

Glassdoor ระบุว่าคำหนึ่งซึ่งถูกพูดถึงอย่างมากในปี 2025 คือคำว่า Fatigue หรือความเหนื่อยล้า อ่อนแรง และหมดไฟ เพราะหลายคนไม่ได้เหนื่อยจากงานเพียงอย่างเดียว แต่เหนื่อยจากการต้องพยายามเป็นคนในเวอร์ชันที่ดีขึ้นตลอดเวลา

คำถามสำคัญคือเราจะใช้ชีวิตให้ไปต่อได้อย่างไรในวันที่โลกทำให้เราเหนื่อยอยู่เสมอ ?  คุณรวิศเสนอหลักการ 3 ข้อที่สามารถช่วยให้เราเติบโตได้อย่างแข็งแกร่ง และเอาชีวิตรอดท่ามกลางโลกที่ท้าทายได้ คือ Serenity, Courage และ Wisdom

ในโลกที่โยนปัญหาใส่เราได้เสมอ ความสำเร็จอาจไม่ได้แปลว่าควบคุมทุกอย่างได้ แต่หมายถึงการมีสติ มีความกล้ามากพอ และฉลาดพอที่จะพาตัวเองไปต่อในวันที่ชีวิตไม่ง่ายเหมือนเดิม

1. Serenity – การยอมรับว่าโลกอาจไม่เป็นอย่างที่เราอยากให้เป็นเสมอไป มีหลายเรื่องที่เราเลือกไม่ได้ เปลี่ยนไม่ได้ และควบคุมไม่ได้ แต่สิ่งที่เรายังเลือกได้คือเมื่อลืมตาตื่นขึ้นมา เราจะเป็นคนแบบไหน และจะรับมือกับสิ่งที่เกิดขึ้นอย่างไร
2. Courage – ความกล้าที่จะเดินต่อ แม้ทางข้างหน้าจะไม่ปลอดภัยหรือเต็มไปด้วยความเสี่ยง คนที่มีเป้าหมายชัดเจนมักมีพลังบางอย่างที่ผลักให้ขยับไปข้างหน้า แม้จะรู้ว่ามันยาก เหนื่อย หรือไม่มีอะไรรับประกันว่าทุกอย่างจะสำเร็จ ความกล้าในที่นี้จึงไม่ใช่การไม่กลัว แต่เป็นการยอมรับว่าความกลัวมีอยู่จริง แล้วเลือกลงมือทำต่อ
3. Wisdom – ปัญญาในการมองให้ออกว่าอะไรควรค่าแก่การทุ่มเท เพราะชีวิตมีทั้งเรื่องที่เปลี่ยนไม่ได้ และเรื่องที่ถ้าเราลงแรงให้ถูกจุด อาจเปลี่ยนชีวิตเราไปได้ตลอด หลายครั้งเรามักพูดถึงโชคชะตาในความหมายของดวงดีหรือดวงซวย แต่ความโชคดีจำนวนไม่น้อยเกิดจากการเตรียมตัว ซ้อมให้พอ และมองให้ออกว่าอะไรคือสิ่งที่ควรลงทุนจริง ๆ

“สิ่งสำคัญอาจไม่ใช่การไม่เคยล้ม ต่อให้วันหนึ่งเราแพ้ แต่เมื่อล้มแล้ว เราเรียนรู้อะไร และกลับมายืนใหม่ได้อย่างไรต่างหาก” คุณรวิศทิ้งท้าย

FROM HEALTH TO WEALTH: HOW TECH REDEFINES WELL-BEING

หลายคนอยากมีชีวิตที่ดี อยากประสบความสำเร็จ อยากมีเงิน อยากเก่งขึ้น อยากโชคดีขึ้น แต่ทั้งหมดนี้แทบจะเป็นไปไม่ได้เลย หากวันหนึ่งสุขภาพของเราพังลงก่อน

ทันทีที่ร่างกายเจ็บป่วย สิ่งที่เคยอยากทำก็อาจต้องหยุดชะงัก สิ่งที่เคยวางแผนไว้ก็อาจต้องเลื่อนออกไป และเงินที่ควรนำไปใช้สร้างชีวิตที่ดีขึ้น อาจต้องกลายเป็นค่าใช้จ่ายในการรักษา

นี่คือเหตุผลที่คุณ จุฑาภัทร เหล่าธรรมทัศน์ Head of Group Customer and Digital Marketing ของ AIA ย้ำว่า Health is Wealth กล่าวคือ สุขภาพไม่ใช่แค่เรื่องของร่างกาย แต่เป็นรากฐานของความมั่งคั่ง โอกาส และอิสระในการใช้ชีวิต

สิ่งที่น่ากังวลคือ คนไทยจำนวนมากไม่ได้เสียสุขภาพจากโรคที่เกิดขึ้นแบบฉับพลันเท่านั้น แต่กำลังเผชิญภัยเงียบจากโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง หรือ NCDs  ซึ่งเป็นสาเหตุการเสียชีวิตของคนไทยกว่า 75% ที่น่าตกใจกว่านั้นคือ คนไทยช่วงอายุ 35-54 ปีเสียชีวิตจากโรคกลุ่มนี้ในสัดส่วนที่สูงกว่าเกาหลีใต้และญี่ปุ่น ทั้งที่ช่วงวัยนี้ควรเป็นเวลาที่หลายคนกำลังทำงาน สร้างครอบครัว ขยับขยายชีวิต และใช้ศักยภาพของตัวเองได้อย่างเต็มที่

ข้อมูลจาก AIA ประเทศไทยยังพบว่าในปี 2025 มีการเคลมประกันจากโรค NCDs สูงมาก และผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยต้องใช้เวลาอยู่ในโรงพยาบาลนาน คำถามจึงไม่ใช่แค่ว่าเทคโนโลยีจะช่วยให้เรามีชีวิตยืนยาวขึ้นได้แค่ไหน แต่เราจะทำอย่างไรให้ชีวิตที่ยืนยาวนั้นเป็นชีวิตที่ยังมีพลัง มีความสุข และไม่ถูกโรคพรากอิสระไปก่อน

คุณจุฑาภัทรเรียกสิ่งนี้ว่า Joyspan หรือช่วงเวลาของชีวิตที่เราไม่ได้แค่ยังมีชีวิตอยู่ แต่ยังใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุข แข็งแรง และมีอิสระพอจะทำสิ่งที่อยากทำ

ปัญหาคือ Joyspan ของเราจะสั้นกว่าที่คิด แม้คนไทยจะบอกว่าให้ความสำคัญกับการเงินถึง 84.5% ให้ความสำคัญกับสุขภาพ 72% และสุขภาพจิต 65% แต่เมื่อถามถึงสภาพชีวิตจริง กลับมีเพียง 37% ที่บอกว่าตัวเองแข็งแรง 43% บอกว่าสุขภาพจิตดี และ 28% บอกว่าการเงินดี ตัวเลขเหล่านี้ชี้ให้เห็นช่องว่างระหว่างสิ่งที่เราให้ความสำคัญกับสิ่งที่เราทำได้จริง โดยเฉพาะกลุ่มอายุ 31-40 ปี ซึ่งเป็นวัยที่หลายคนกำลังแบกทั้งงาน ความฝัน ภาระ และความคาดหวังจากหลายทางพร้อมกัน

แม้ทุกวันนี้เทคโนโลยีสุขภาพจะอยู่ใกล้ตัวกว่าที่เคย ไม่ว่าจะเป็นสมาร์ทวอทช์ แหวนสุขภาพ แอปพลิเคชันออกกำลังกาย หรือเครื่องมือติดตามพฤติกรรมต่าง ๆ แต่ปัญหาใหญ่คือหลายคนใช้ได้ไม่นานก็เลิก เทคโนโลยีจึงอาจไม่ใช่คำตอบทั้งหมด หากคนใช้ยังไม่สามารถเปลี่ยนพฤติกรรมของตัวเองได้จริง

คุณจุฑาภัทรจึงแนะนำแนวคิด The Tiny Habits Method ซึ่งตั้งอยู่บนหลักคิดง่าย ๆ ว่า พฤติกรรมใดยิ่งทำง่าย พฤติกรรมนั้นยิ่งมีโอกาสกลายเป็นนิสัย วิธีคิดนี้ชวนให้เราเลิกตั้งเป้าหมายที่ใหญ่เกินไปตั้งแต่วันแรก แล้วหันมาเริ่มจากการทำสิ่งเล็ก ๆ ที่เราทำได้ทันที เพราะนิสัยที่ยั่งยืนมักไม่ได้เกิดจากแรงฮึดชั่วคราว แต่เกิดจากการทำซ้ำอย่างต่อเนื่องโดยไม่รู้สึกว่าหนักเกินไป

รูปแบบที่นำไปใช้ได้คือ “หลังจากที่ฉัน… ฉันจะ… แล้วค่อยให้รางวัลตัวเอง” เช่น หลังจากที่ฉันตื่นนอน ฉันจะทำสมาธิ 1 นาที แล้วค่อยเล่น TikTok ได้

การเริ่มจากหนึ่งนาทีอาจดูเล็กจนไม่น่าจะเปลี่ยนอะไร แต่ถ้าทำได้ทุกวัน มันจะค่อย ๆ สร้างความต่อเนื่อง และเปิดทางให้พฤติกรรมที่ดีเติบโตขึ้นเอง ประเด็นสำคัญของเสวนานี้จึงไม่ได้อยู่ที่การมีอุปกรณ์สุขภาพล้ำสมัยแค่ไหน แต่อยู่ที่การถามตัวเองอย่างซื่อสัตย์ว่า วันนี้เรากำลังสร้างนิสัยอะไรอยู่ และนิสัยนั้นจะพาเราไปเป็นคนแบบไหนตอนอายุ 60 ปี

อย่าลืมว่า สุขภาพที่ดีไม่ได้เกิดจากการตัดสินใจครั้งใหญ่เพียงครั้งเดียว แต่จะค่อย ๆ ก่อตัวจากการเลือกเล็ก ๆ ที่เราทำซ้ำทุกวัน

FINDING HUMAN AUTHENTICITY IN THE AI ERA

คุณ เรืองโรจน์ พูนผล KBANK EXECUTIVE INNOVATION FUTURIST เปิดประเด็นด้วยภาพใหญ่ของโลกว่า เรากำลังอยู่ในช่วงรอยต่อสำคัญ ระเบียบโลกเก่ากำลังพังลง แต่ระเบียบโลกใหม่ยังไม่เกิดขึ้นอย่างชัดเจน เศรษฐกิจอาจต้องใช้เวลาอีกยาวกว่าจะกลับมาดีจริง และช่วงเวลานี้อาจเป็นจุดเปลี่ยนระดับที่ 150 ปีจะเกิดขึ้นสักครั้ง

เมื่อประวัติศาสตร์กำลังถูกสร้าง คำถามคือเราจะมองเห็นโอกาสที่ซ่อนอยู่ในความปั่นป่วนนี้ได้หรือไม่ เพราะทุกครั้งที่โลกเปลี่ยน คนที่คว้าด้านบวกของการเปลี่ยนแปลงได้ก่อน มักเป็นคนที่อยู่รอดและก้าวขึ้นมาเป็นผู้ชนะเหนือใคร

แรงผลักสำคัญของการเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ คุณกระทิงปฏิเสธไม่ได้ว่าคือ AI ซึ่งถูกคาดว่าจะสร้างมูลค่าเพิ่มให้เศรษฐกิจโลกได้มหาศาล และปี 2026 นี้เป็นช่วงที่หลายองค์กรจะถูกกดดันให้พิสูจน์ผลลัพธ์และ ROI จากการลงทุนด้าน AI ออกมาจริง ๆ เสียที

แต่ในขณะที่เครื่องมือ AI เองก็พัฒนาเร็วขึ้นจนใกล้เคียงสิ่งมีชีวิตมากขึ้นทุกที คุณกระทิงก็ชวนตั้งคำถามอีกว่า มนุษย์เรากำลังหมดคุณค่าลงจริงหรือเปล่า ? แต่สิ่งที่คุณกระทิงเชื่อมั่นก็คือ มนุษย์เรายังมีคุณค่าอยู่ เพียงแต่คุณค่านั้นกำลังเปลี่ยนเร็วมาก คนที่จะไปต่อได้ต้องมีมากกว่าความเก่งเชิงวิชา แต่ต้องมีต้นทุนทางความคิด ต้นทุนทางพฤติกรรม ทัศนคติที่ดี และความเป็นคนที่ผู้อื่นอยากทำงานด้วย

“เมื่อสิ่งเหล่านี้มารวมกับความสามารถในการใช้ AI อย่างชาญฉลาด ศักยภาพของคนจะเพิ่มขึ้นได้มหาศาล แต่ถ้าใช้ AI แบบไม่เข้าใจ ก็อาจเกิดผลตรงข้าม เราอาจคิดน้อยลง จำได้น้อยลง ตรวจสอบน้อยลง และหลงเข้าใจว่าตัวเองเชี่ยวชาญแล้ว ทั้งที่จริงอาจกำลังติดดอย ติดอยู่บนภูเขาแห่งความไม่รู้โดยไม่รู้ตัว”

คุณกระทิงเตือนว่า AI มีทั้งพลังและกับดัก ยิ่งใช้ก็ยิ่งติดได้ง่าย หากใช้ผิดวิธีอาจเกิด Digital Atrophy หรือภาวะที่ความสามารถบางอย่างของมนุษย์ค่อย ๆ ถดถอยลง ทำให้เราจำไม่ได้ ตรวจสอบไม่เป็น และเชื่อคำตอบที่ AI ให้มาโดยไม่ตั้งคำถาม แม้คุณภาพของ output จะดีขึ้นเรื่อย ๆ แต่ความเป็นเอกลักษณ์ของ Output กลับต่ำลง เพราะหลายคนเริ่มใช้เครื่องมือคล้ายกัน วิธีคิดคล้ายกัน และผลิตงานที่หน้าตาใกล้กันมากขึ้น

“นี่คือจุดที่น่ากังวล เพราะถ้าเราใช้ AI เพื่อหนีความจริง ใช้เพื่อเลี่ยงการคิด หรือใช้จนลืมเพื่อนมนุษย์ เราก็กำลังสูญเสียความเป็นมนุษย์ไปทีละน้อย”

อีกด้านที่ต้องระวังคือ AI ไม่ได้เป็นกลางอย่างสมบูรณ์ มันมีอคติ มีนิสัยชอบเอาใจผู้ใช้ และบางครั้งก็ปลอมตัวเป็นมนุษย์ได้แนบเนียนเกินไป สิ่งที่น่ากลัวกว่านั้นคือมันสามารถสร้างคอนเทนต์ที่ชี้นำผิด ทำให้คนหลงติด และขยายปัญหาทางจริยธรรมได้อย่างรวดเร็ว ต่อให้มีความพยายามสอนจริยธรรมให้ AI มากขึ้น คำถามสำคัญยังคงอยู่ดีว่า จริยธรรมแบบไหนถูกใส่เข้าไปในระบบ และมันเป็นจริยธรรมของใคร เพราะโลกไม่ได้มีแค่มุมมองของคนกลุ่มเดียว เชื้อชาติเดียว หรือวัฒนธรรมเดียว นี่คือเหตุผลที่มนุษย์ยังต้องมีบทบาทในการกำกับ ตรวจสอบ และตั้งคำถามกับเทคโนโลยีอยู่เสมอ

แล้วอะไรคือทักษะที่ทำให้มนุษย์ยังเป็นมนุษย์ คุณกระทิงเสนอ 4 เรื่องสำคัญ ดังนี้

1. Emotional Intelligence & Human Connection ความสามารถในการเข้าใจอารมณ์ ความเปราะบาง และความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์
2. Active Listening & Meaning-Making การฟังอย่างตั้งใจ และการสร้างความหมายให้ผู้คนรู้สึกเชื่อมโยง
3. Judgement in Ambiguous Situations การตัดสินใจในสถานการณ์ที่คลุมเครือ ไม่แน่นอน และไม่มีคำตอบตายตัว เพราะ AI ไม่มี Accountability แบบมนุษย์ และไม่สามารถรับผิดแทนเราได้ 
4. Human Creativity & Challenging Assumptions ความคิดสร้างสรรค์ การตั้งคำถามกับกรอบเดิม และการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าด้วยความเข้าใจบริบทจริง ซึ่งเป็นสิ่งที่ยังให้ได้ไม่เท่ามนุษย์ โดยเฉพาะเมื่อต้องเข้าใจความน้อยใจ ความหวัง ความกลัว หรือรอยยิ้มของคนจริง ๆ

ทางรอดในยุค AI ไม่ใช่การปฏิเสธ AI หรือยอมให้ AI กลืนเราไปทั้งหมด แต่เราต้องทำให้ Human x AI กลายเป็น Authentic Intelligence ใช้ AI มาเสริมศักยภาพโดยไม่ทิ้งวิจารณญาณของมนุษย์ คนที่ไม่ใช้ AI อาจทำงานเสียเปรียบอย่างหนัก แต่คนที่ใช้ AI เป็น ใช้เพื่อขยายความคิด ตรวจสอบตรรกะ และผลักตัวเองไปให้ไกลขึ้น อาจเพิ่มศักยภาพได้หลายเท่า สิ่งสำคัญคือเราต้องวางได้ ปล่อยเป็น ทิ้งความรู้เก่าบางอย่างได้โดยไม่ยึดติดกับตำแหน่งเดิม แต่ต้องไม่ทิ้ง Critical Thinking ต้องกล้าเรียนรู้ใหม่แบบ Always Becoming ไม่ใช่ยึดติดว่าตัวเองเป็นอะไรอยู่แล้ว

“ต่อให้ทั้งโลกบอกว่าเราไม่เก่งพอ เราก็ยังกลับมาเติบโตได้เสมอ แค่ดีขึ้นสัปดาห์ละ 1% ก็ยังเป็นการเดินหน้า เพราะสุดท้ายมนุษย์ยังมีสิ่งที่ AI ไม่มี ทั้งความรัก ความฝัน ความกล้าหาญ การยืนหยัดเพื่อสิ่งที่ถูกต้อง และความสามารถในการเสียสละเพื่อผู้อื่น นี่คือคุณค่าที่ทำให้มนุษย์ยังสำคัญ แม้ AI จะเก่งขึ้นเพียงใด” คุณกระทิงทิ้งท้าย

THE DEATH OF 60-YEAR-OLD RETIREMENT

คุณ จักรพงษ์ เมษพันธุ์ หรือโค้ชหนุ่ม The Money Coach ชวนตั้งคำถามกับความเชื่อเดิมเรื่องการเกษียณตอนอายุ 60 ปีว่า ยังเป็นเส้นชัยของชีวิตจริงหรือไม่

เพราะในอดีต การเกษียณตอน 60 อาจสมเหตุสมผลในวันที่คนจำนวนมากมีชีวิตหลังเกษียณไม่นานนัก แต่วันนี้มนุษย์อายุยืนขึ้น ค่าใช้จ่ายยาวขึ้น และโลกการทำงานไม่มั่นคงเหมือนเดิม อายุ 60 จึงอาจไม่ใช่เส้นชัยอีกต่อไป หากวางแผนแบบเดิม มันอาจกลายเป็นกับดักที่ทำให้หลายคนต้องเผชิญคำถามใหญ่หลังหยุดทำงานว่า เงินที่มีอยู่จะพอใช้ไปจนถึงวันสุดท้ายของชีวิตหรือไม่

โจทย์นี้ยิ่งหนักขึ้นเมื่อประเทศไทยเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ และกำลังเดินหน้าไปสู่สังคมสูงวัยระดับสุดยอดในเวลาไม่นาน ปัญหาคือประเทศที่เข้าสู่สังคมสูงวัยจำนวนมากมักเป็นประเทศพัฒนาแล้ว มีระบบรองรับที่แข็งแรงกว่า แต่ไทยยังมีข้อจำกัดหลายด้าน ทั้งรายได้เฉลี่ย ความมั่นคงทางอาชีพ และความพร้อมของคนวัยทำงาน ขณะเดียวกัน AI ก็เข้ามาเร่งความไม่แน่นอนให้หนักขึ้น กลายเป็นสมการใหม่ที่น่ากังวล คือคนอายุยืนขึ้น แต่อายุงานอาจสั้นลง

ถ้าเรายังคิดเรื่องเกษียณด้วยวิธีเดิม เก็บเงินก้อนเดียว รอหยุดทำงานตอน 60 แล้วค่อยใช้เงินก้อนนั้นไปเรื่อย ๆ เราอาจพบว่าเงินหมดเร็วกว่าเวลาชีวิต

โค้ชหนุ่มชี้ว่า ศัตรูสำคัญคือเงินเฟ้อ ต่อให้เรามีเงินเก็บจำนวนหนึ่ง หากไม่รู้จักดูแลให้เงินเติบโต มูลค่าของมันจะค่อย ๆ ถูกกัดกินไปเรื่อย ๆ นอกจากนั้นคนทำงานจำนวนมากถูกผลักให้เป็นนักลงทุนโดยแทบไม่มีความรู้ ผ่านกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ กบข. หรือเงินลงทุนระยะยาวรูปแบบต่าง ๆ ทั้งที่หลายคนไม่เคยรู้เลยว่าเงินของตัวเองถูกนำไปลงทุนกับอะไร

พอถึงวัยเกษียณ คนจำนวนไม่น้อยจึงยังต้องทำงานต่อ หรือหากทำงานไม่ไหว ก็ต้องพึ่งพาเงินจากลูกหลาน จนเกิดปัญหา Sandwich Generation ที่คนวัยทำงานต้องดูแลทั้งพ่อแม่ ลูก และตัวเองพร้อมกัน

โค้ชหนุ่มจึงเสนอนิยามคำว่าอิสรภาพใหม่ จากเดิมที่หลายคนมองว่าอิสรภาพคือการมีเงินก้อนใหญ่พอ แต่อิสรภาพในยุคนี้ อาจหมายถึงการสร้างกระแสเงินสดที่ไหลเข้ามาอย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นดอกเบี้ย เงินปันผล ค่าเช่า ค่าลิขสิทธิ์ หรือรายได้จากทักษะของตัวเอง เพราะเงินก้อนถ้าลงทุนไม่เป็นก็มีวันหมด แต่กระแสเงินสดช่วยเติมชีวิตได้เรื่อย ๆ และมีโอกาสปรับตัวตามเงินเฟ้อได้

อิสรภาพยุคใหม่จึงยืนอยู่บน 2 เสาหลัก คือ Cashflow กระแสเงินสดที่เข้ามาทุกเดือน และ Human Capital ทักษะ ประสบการณ์ ความเชี่ยวชาญ และความสัมพันธ์ที่ไม่มีวันหมดอายุ เงินเฟ้อกัดกินไม่ได้ และ AI ขโมยไปไม่ได้ทั้งหมด

แต่สิ่งที่หลายคนมักลืมคือ ตัวเราเองก็เป็นสินทรัพย์อย่างหนึ่ง ความรู้ ประสบการณ์ และความเชี่ยวชาญสามารถเปลี่ยนเป็นรายได้ได้ แม้อายุมากขึ้น บางทักษะยิ่งอายุมากยิ่งมีมูลค่า เช่น หมอผ่าตัด ที่ปรึกษา โค้ช วิทยากร งานที่ต้องใช้ความไว้วางใจ หรืองานคอนเทนต์ที่ถ่ายทอดความรู้จากประสบการณ์จริง

การเกษียณแบบใหม่จึงไม่ใช่การปิดไฟเลิกทำงาน แต่หมายถึงการมีรายได้จากหลายทาง มองแหล่งรายได้เหมือนพอร์ตการลงทุน มีงานหลักที่สร้างความเชี่ยวชาญ มีงานเสริมที่ต่อยอดจากทักษะ มีรายได้จากการลงทุน และมีงานที่ทำด้วย Passion ที่ยังทำให้รู้สึกมีคุณค่า เพราะถ้าเรามี Cashflow พอครอบคลุมค่าใช้จ่าย และยังมีทักษะที่ตลาดต้องการ เราก็อาจมีอิสรภาพได้ตั้งแต่อายุ 35 ไม่จำเป็นต้องรอถึง 60 หรือ 65

แนวทางสำคัญคือการจัดชีวิตการเงินให้ยืดหยุ่นและทนทานกว่าเดิม ผ่าน 3 Buckets System 

1. ตะกร้าแรกคือ Safety Net เงินสำรองที่ทำให้เรานอนหลับได้แม้เกิดวิกฤติ ควรเป็นเงินสดหรือสินทรัพย์สภาพคล่องสูงอย่างน้อย 1-2 ปี
2. ตะกร้าที่สองคือ Growth Engine เงินลงทุนที่มีโอกาสเติบโตและชนะเงินเฟ้อ เช่น การลงทุนแบบกระจายความเสี่ยง กองทุนดัชนี หรือหุ้นพื้นฐานดี
3. ตะกร้าที่สามคือ Life Flow รายได้ที่หล่อเลี้ยงชีวิตต่อเนื่องจากงานเสริม ที่ปรึกษา โค้ช งานฝีมือ หรืองาน Passion

ทั้งหมดนี้พาเราไปสู่สภาวะ Anti-Fragile ยิ่งโลกป่วน เรายิ่งแข็งแรงขึ้น สุดท้ายทางรอดไม่ได้อยู่ที่การรอให้ใครมาออกแบบให้ แต่เราต้องเริ่มจากการดูภาระหนี้ เก็บเงินสำรองฉุกเฉินให้สามารถอยู่ได้ในสถานการณ์ยากลำบากอย่างน้อย 1-2 ปีและสำรวจว่าทักษะอะไรของเราขายได้ในวันนี้ 

“ไม่ว่าโลกจะเปลี่ยนไปแค่ไหน แต่ถ้าเรายังดูแลตัวเองได้เสมอ นั่นแหละถึงจะเรียกได้ว่า เรามีอิสรภาพที่แท้จริง”

HOW GOOD IS GOOD ENOUGH?

ใน Session นี้ได้วิทยากร 2 คนซึ่งมีความสามารถคนละด้านกัน นั่นคือคุณ โตมร ศุภปรีชา นักคิด นักเขียน และ Chief Strategist จาก OKMD และคุณ ภูมิภัทร ถาวรศิริ นักแสดงมากความสามารถจากภาพยนตร์เรื่อง วัยหนุ่ม 2544, Doi Boy, นคร-สวรรค์ และ The Up Rank มาพูดคุย ถกเถียงกันถึงการทำงานในโลกยุคปัจจุบันที่เต็มไปด้วยความเร่ง และความท้าทาย แต่เราสามารถเดินช้าลงได้ไหม ในโลกเร่งให้เก่งและเร็วขึ้นตลอดเวลา

หากต้องนิยามชีวิตการทำงานในเวลานี้ คุณโตมรหยิบชื่อหนังของผู้กำกับ เป็นเอก รัตนเรือง อย่าง ฝัน บ้า คาราโอเกะ มาอธิบายว่าตรงกับสถานการณ์ของเขาในปัจจุบันได้อย่างน่าสนใจ

• ฝัน คือการได้ทำงานที่เราอยากทำ สนุกกับมัน และยังมองเห็นความหมายบางอย่างในสิ่งที่ทำอยู่
• บ้า คือระบบ เงื่อนไข และแรงกดดันจำนวนมากที่ถาโถมเข้ามาระหว่างทาง
• คาราโอเกะ คือการพยายามหาความบันเทิงให้เจอ แม้ชีวิตจริงจะไม่ได้เบาสบายขนาดนั้น

ภาพนี้อาจตรงกับคนทำงานจำนวนไม่น้อยที่ยังรักในสิ่งที่ทำ แต่ก็ต้องอยู่กับโลกที่เร่งให้เก่งขึ้น เร็วขึ้น และพร้อมเปลี่ยนตัวเราได้ทันทีหากทำได้ไม่ดีพอ

สำหรับคุณภูมิภัทร คำว่าความพอดีเป็นสิ่งสำคัญที่สุด และหาได้ยากที่สุดในชีวิตมนุษย์ เขาใช้เวลานานกว่าจะเจอจุดที่พอดีกับตัวเองในแต่ละเรื่อง และบ่อยครั้งเมื่อเจอแล้วก็ไม่ได้แปลว่ามันจะพอดีตลอดไป เพราะสิ่งที่ใช่ในวันนี้ อาจไม่ใช่ในวันข้างหน้า หรือสิ่งที่เคยไม่พอดีในอดีต อาจกลายเป็นจังหวะที่พอดีในปัจจุบัน

สำหรับคนทำงานสร้างสรรค์อย่างนักแสดง เขารู้ดีว่าตัวเองทำได้ดีหรือไม่ดีโดยไม่ต้องรอให้ใครมาบอก เพราะต้องประเมินตัวเองตลอดเวลา และในอาชีพนี้แทบไม่มีโควตาให้ล้มเหลวมากนัก หากทำไม่ได้ ก็พร้อมถูกแทนที่ได้เสมอ นี่คือแรงกดดันที่ทำให้เขาไม่ชอบเลยกับการที่โลกบังคับให้ต้องเหยียบคันเร่งอยู่ตลอดเวลา

คุณโตมรชวนมองภาพใหญ่ของการเปลี่ยนแปลงผ่านโลกนิตยสารที่พังทลายลงในช่วง 5-10 ปีที่ผ่านมา สำหรับเขา นิตยสารเคยเป็นกระดูกสันหลังของการส่งต่อความรู้ ความงาม และความจริงหลายแบบให้สังคม มันเป็นพื้นที่ของการคิดอย่างลึก ซึมซับอย่างช้า และคัดสรรอย่างตั้งใจ แต่พื้นที่แบบนั้นแทบหายไปจากสังคมไทยแล้ว

ขณะเดียวกัน คุณภูมิภัทรมองว่า แม้ AI จะเข้ามาสร้างละครใน TikTok หรือสร้างฟุตเทจต่าง ๆ ได้มากขึ้น การเปลี่ยนแปลงก็ยังเป็นเรื่องที่ต้องเกิดขึ้น เขาไม่ได้ปฏิเสธมัน หากเรายังมีสิ่งที่รักและรักษาแกนบางอย่างของตัวเองไว้ได้ สิ่งนั้นจะยังเป็นคุณค่าที่ AI แทนไม่ได้ เพียงแต่ต้องยอมรับว่าการเปลี่ยนแปลงมาถึงเร็วกว่าที่คิด และจะยิ่งเร็ว แรง และถี่ขึ้นกว่าเดิม

ประเด็นสำคัญของวงสนทนานี้จึงไม่ได้หยุดอยู่ที่คำถามว่าเราควรเร็วหรือช้า แต่ยังตั้งคำถามว่าเรามีต้นทุนพอจะเลือกจังหวะชีวิตของตัวเองหรือไม่

คุณโตมรชี้ว่า หลายอาชีพ คนเราทำไปเพื่อความอยู่รอด เพราะถ้าไม่ทำก็ไม่มีข้าวกิน สังคมไม่ได้เปิดทางเลือกให้ทุกคนได้ทำงานที่มีความหมายเสมอไป ทั้งที่งานบางอย่างจะมีชีวิตขึ้นมาก็ต่อเมื่อคนทำใส่ความเป็นมนุษย์ลงไป เช่น พยาบาล หมอ ช่างตัดผม หรือนักแสดงที่ไม่ได้ทำงานเหมือนเป็นสายพานในระบบผลิต ส่วนคุณภูมิภัทรพูดถึงการตายจากข้างในว่า หากเรามีบางสิ่งที่มีแค่เราคนเดียวทำได้ แต่เราไม่ยอมทำ สิ่งนั้นอาจค่อย ๆ ทำให้เราตายจากภายใน แม้ร่างกายยังเดินต่ออยู่ได้

คำถามจึงกลายเป็นว่าเราจะบาลานซ์อย่างไรให้ยังอยู่รอดในฐานะประชาชน และยังไม่สูญเสียความเป็นมนุษย์ของตัวเองไปด้วย

การช้าลงอาจไม่ได้แปลว่าเราต้องหยุดนิ่ง เฉื่อยชา หรือไม่พัฒนา แต่หมายถึงการมีสติมากพอจะรู้ว่าอะไรควรให้เข้ามากระทบใจเราแค่ไหน

คุณภูมิภัทรย้ำว่าการฟังตัวเองสำคัญกว่าเสียงข้างนอก เพราะถ้าปล่อยให้เสียงภายนอกดังเกินไป เราอาจเดินต่อได้ยากขึ้น ขณะที่คุณโตมรชวนแยกระหว่างต้นทุนภายนอกกับต้นทุนภายในว่า อย่ารีบโทษตัวเองโดยไม่เห็นว่าบางคนเสียเปรียบเพราะเวลา พื้นที่ ทรัพยากร และความมั่นคงที่มีไม่เท่ากัน ส่วนต้นทุนภายในอย่างความอดทน ความสุขุม และการไตร่ตรอง ก็เป็นสิ่งที่ช่วยให้เราไม่ผลีผลามไปตามแรงกดดันของโลก

“การช้าลงอย่างสง่างามจึงไม่ใช่การยอมแพ้ แต่เป็นการกลับมาถามตัวเองอย่างซื่อสัตย์ว่า สิ่งที่เราอยากได้เป็นความอยากของเราจริงไหม และคำว่าพอของเราคืออะไรกันแน่ เพราะไม่มีใครมีสิทธิ์ไปบอกว่าคนอื่นควรพอเมื่อไหร่ มีเพียงตัวเราเท่านั้นที่ต้องค่อย ๆ หาคำตอบนั้นให้เจอ”