HIGHLIGHT
|
ตลาดแรงงานไทยในปี 2569 กำลังเผชิญกับจุดเปลี่ยนครั้งสำคัญ ท่ามกลางกระแสการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ เทคโนโลยี และความไม่แน่นอนทางการเมือง องค์กรต่าง ๆ ต้องเร่งปรับตัวเพื่อรับมือกับภาวะขาดแคลนทักษะ ซึ่งกลายเป็นอุปสรรคใหญ่ต่อการเติบโต ประกอบกับการแย่งชิงการแย่งชิงผู้เชี่ยวชาญและผู้นำที่มีศักยภาพทวีความดุเดือดมากขึ้น
ล่าสุด Robert Walters Thailand เปิดตัวรายงานผลสำรวจเงินเดือนระดับโลก ซึ่งรวบรวมข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญและองค์กรกว่า 900 ราย ครอบคลุมทั้งแนวโน้มตลาดในหลายอุตสาหกรรม มุมมองต่อการใช้ AI และทัศนคติของคนรุ่น Gen Z ที่กำลังกลายเป็นกำลังหลักขององค์กร
ข้อมูลจากรายงานนี้ชี้ชัดว่าภาวะขาดแคลนทักษะ และการแข่งขันเพื่อแย่งชิงผู้เชี่ยวชาญ กำลังเป็นอุปสรรคสำคัญของการเติบโตในภาคธุรกิจ เจาะลึกไฮไลต์สำคัญจากรายงานฉบับนี้ได้ที่นี่
คนเก่งหายาก และทักษะไม่ตรงความต้องการ
Robert Walters Thailand พบว่ามีองค์กรไทยจำนวน 2 ใน 3 ระบุว่า อุปสรรคที่ใหญ่ที่สุดในการจ้างงานคือ ไม่มีคนที่มีความสามารถและประสบการณ์ตรงจุดเข้ามาสมัครพอ
คุณ ปุณยนุช ศิริสวัสดิ์วัฒนา ผู้จัดการประจำ Robert Walters Thailand อธิบายว่า ปัจจุบันบริษัทต่างใช้เวลามากขึ้นในการคัดเลือกบุคลากร เพราะต้องการความแม่นยำและความเหมาะสมสูงสุด ประกอบกับสถานการณ์เศรษฐกิจที่ผันผวน ทำให้หลายองค์กรตัดสินใจชะลอการจ้างงานออกไป
และเมื่อต้องจ้างจริง ก็มุ่งเน้นไปที่ผู้บริหารระดับสูงที่มีประสบการณ์พอจะนำพาองค์กรฝ่าวิกฤตได้มากกว่า
สภาวะนี้ยิ่งซับซ้อนขึ้นด้วยปัจจัยภายนอก ทั้งความไม่แน่นอนทางการเมืองและค่าเงินบาทที่แข็งแกร่ง ซึ่งส่งผลกระทบต่อภาคส่งออกและการท่องเที่ยว
3 แนวโน้มสำคัญที่กำลังเปลี่ยนโฉมหน้าตลาดงาน
1. จ้างตามทักษะ ไม่ดูแค่วุฒิการศึกษา
กระแสใหม่ที่กำลังมาแรงในตลาดแรงงานไทยปี 2569 คือการมองหาพนักงานจากความสามารถจริง ๆ มากกว่าการมีแค่ใบปริญญา บริษัทต้องการคนที่เข้ามาแล้วทำงานได้ทันที ไม่ต้องฝึกหัดนาน ในสภาพแวดล้อมธุรกิจที่เปลี่ยนแปลงรวดเร็วเช่นนี้
ผลที่ตามมาคือ คนที่มีทักษะ พร้อมใช้งานทันที จะสามารถเรียกค่าตัวสูงได้ ใครที่ย้ายงานแล้วมีความเชี่ยวชาญเฉพาะทางมีโอกาสได้รับเงินเดือนเพิ่มขึ้น 15-20% จากที่เดิม สะท้อนให้เห็นว่าองค์กรต่างยอมจ่ายเพื่อแย่งตัวคนเก่งมาได้
2. พัฒนาทักษะเก่า เติมทักษะใหม่ กุญแจสู่ความอยู่รอด
ควบคู่ไปกับการจ้างงานตามทักษะ การฝึกอบรมพนักงานเดิมให้มีความสามารถใหม่ ๆ กลายเป็นกลยุทธ์สำคัญ เมื่อเทคโนโลยีและตลาดเปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว การลงทุนพัฒนาคนในองค์กรจึงเป็นทางออกที่ดีกว่าการหาคนใหม่ที่หายาก
พนักงานไทยกว่า 60% ต้องการการฝึกอบรมเพื่อเติมเต็มช่องว่างทักษะและสร้างเส้นทางเติบโตในอาชีพ สำหรับนายจ้าง นี่คือโอกาสสร้างทีมที่คล่องตัว ปรับตัวได้ และพร้อมขับเคลื่อนองค์กรไปข้างหน้า
แนวทางนี้สำคัญเป็นพิเศษในบริบทประเทศไทยที่มีอัตราว่างงานต่ำและคนหางานน้อยลง การเปิดโอกาสให้คนเรียนรู้ทักษะใหม่ ๆ จึงเป็นทางเลือกที่ยั่งยืนกว่า
3. ผู้นำคือหัวใจในการฝ่าวิกฤต
ตลาดแรงงานไทยในปี 2569 การแข่งขันเพื่อแย่งตัวผู้บริหารระดับสูงทวีความดุเดือด เมื่อทุกองค์กรต่างต้องการผู้นำที่มีประสบการณ์มาขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงและพาบริษัทรอดพ้นความไม่แน่นอน
คุณ นัฐติยา ซอล ผู้อำนวยการ Robert Walters Thailand กล่าวว่าความสำเร็จในอนาคตขององค์กรขึ้นอยู่กับความยืดหยุ่นและการปรับตัว เมื่อสถานการณ์ไม่แน่นอน บริษัทต้องการผู้นำที่เข้มแข็งพอจะปรับเปลี่ยนกลยุทธ์ นำเสนอไอเดียใหม่ และสร้างแรงบันดาลใจให้ทีมได้
อย่างไรก็ตาม การหาผู้นำระดับสูงก็ไม่ง่าย เพราะคนเก่งมีจำกัด ความคาดหวังเรื่องค่าตอบแทนสูง และหลายคนก็ไม่อยากเปลี่ยนงาน บวกกับบริษัทเก่าพยายามดึงตัวกลับด้วยข้อเสนอที่ดีกว่า
นอกจากความสามารถเชิงธุรกิจ นายจ้างยังให้ความสำคัญกับ Soft Skills ของผู้นำมากขึ้น อาทิ ความสามารถในการแก้ปัญหา การคิดวิเคราะห์ การสื่อสาร การทำงานเป็นทีม ความฉลาดทางอารมณ์ และทัศนคติที่ดี องค์กรจึงนิยมหาผู้นำจากตลาดในประเทศ เพราะเข้าใจบริบทท้องถิ่นและสามารถนำพาองค์กรได้อย่างมีประสิทธิภาพกว่า
ดึงดูดและรักษาคนเก่ง: ความท้าทายที่แก้ไม่ได้ด้วยเงินอย่างเดียว
บุคลากรที่มีความสามารถ คือทรัพยากรที่หายากที่สุดในตลาดแรงงานไทยปี 2569 และองค์กรต่าง ๆ ไม่ได้เผชิญแค่ความท้าทายในการหาคนเก่งเท่านั้น แต่ยังต้องทุ่มเทไม่แพ้กันในการรักษาคนเก่งที่มีอยู่ให้คงอยู่กับองค์กรให้นานที่สุดด้วย
จากรายงานพบว่า พนักงานไทยจำนวนมากกำลังมองหาโอกาสใหม่อยู่เสมอ ส่งผลให้การแข่งขันดึงตัวบุคลากรคุณภาพในตลาดทวีความรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ ค่าตอบแทนยังคงเป็นปัจจัยอันดับต้น ๆ ที่พนักงานให้ความสำคัญ โดย 60% ของผู้สมัครมองว่าเงินเดือนคือปัจจัยหลัก แต่ในโลกการทำงานยุคใหม่ เงินเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพออีกต่อไป
ปัจจัยสำคัญอื่นที่พนักงานให้ความสำคัญมีดังนี้
- ความยืดหยุ่นในการทำงาน: 44% ต้องการมีทางเลือกในการจัดการเวลาทำงานและสถานที่ทำงาน
- ความมั่นคงในอาชีพ: 37% มองหาความปลอดภัยและความชัดเจนในเส้นทางอาชีพ
ข้อมูลยังเผยให้เห็นแนวโน้มการปรับค่าตอบแทนในปี 2569 ที่สะท้อนการแข่งขันอย่างดุเดือด
- 97% ของนายจ้างมีแผนปรับขึ้นเงินเดือน
- ในกลุ่มพนักงานปัจจุบัน: 74% ขององค์กรจะปรับขึ้นที่อัตรา 2–4%
- สำหรับพนักงานใหม่: 35% จะได้รับการปรับขึ้นในช่วง 1–5%
- และ 21% ของนายจ้างถึงกับพร้อมปรับเพิ่มเงินเดือน 11–15% หากจำเป็นต้องดึงตัวบุคลากรที่มีทักษะเฉพาะทางเข้ามา
แต่เงินไม่ใช่คำตอบเดียวของการรักษาคนเก่งให้อยู่กับองค์กรในระยะยาว
องค์กรที่ประสบความสำเร็จในการรักษาพนักงาน มักมีจุดร่วมคือภาวะผู้นำที่ใส่ใจคน ไม่ใช่แค่เรื่องของประสิทธิภาพในการทำงาน แต่ยังรวมถึงความเข้าใจ ความเห็นอกเห็นใจ และการสื่อสารอย่างเปิดกว้าง ผู้นำที่สามารถสร้างความไว้วางใจและแรงบันดาลใจให้กับทีมได้ กลายเป็นทรัพยากรที่มีค่ามากพอ ๆ กับตัวพนักงานเอง
การส่งเสริมให้เกิดวัฒนธรรมองค์กรที่เน้นคนเป็นศูนย์กลาง (Human-Centric Culture) ก็เป็นอีกหนึ่งกลยุทธ์สำคัญ เพราะช่วยลดอัตราการลาออก เพิ่มความพึงพอใจในการทำงาน และเสริมสร้างความผูกพันกับองค์กรในระยะยาว
นอกจากนี้ การสนับสนุนการเรียนรู้และพัฒนาทักษะอย่างต่อเนื่องยังเป็นอีกปัจจัยสำคัญที่พนักงานยุคใหม่ให้ความสำคัญ องค์กรที่ลงทุนในการฝึกอบรมและพัฒนาคนอย่างจริงจัง ย่อมได้เปรียบในเกมการดึงดูดใจคนเก่ง
สำหรับสวัสดิการยอดนิยมที่องค์กรไทยส่วนใหญ่มี ได้แก่
- มากกว่า 90% มีโบนัสประจำปี
- มากกว่า 69% มีประกันสุขภาพเชิงพาณิชย์
- มากกว่า 53% มีค่าเดินทางให้พนักงาน
ทั้งหมดนี้สะท้อนให้เห็นว่า กลยุทธ์ในการดึงดูดและรักษาคนเก่งในยุคใหม่นั้น ไม่สามารถพึ่งพาตัวเลขเงินเดือนเพียงอย่างเดียวอีกต่อไป แต่ต้องอาศัยความเข้าใจ ความยืดหยุ่น และการลงทุนในคนอย่างแท้จริง
Human-Centric Leadership ผู้นำที่ยึดคนเป็นศูนย์กลางคือคำตอบขององค์กรยุคใหม่ |
AI = โอกาสใหม่และความท้าทายที่ต้องเตรียมรับมือ
การเข้ามาของ AI กลายเป็นพลังเปลี่ยนเกมในตลาดแรงงานอย่างแท้จริง โดยเฉพาะในกระบวนการสรรหาบุคลากร ซึ่งกำลังถูกปรับโฉมใหม่ด้วยเทคโนโลยีอัจฉริยะที่ช่วยให้องค์กรคัดเลือกคนได้แม่นยำ รวดเร็ว และมีประสิทธิภาพมากขึ้น
องค์กรขนาดใหญ่ในไทยเริ่มนำ AI มาใช้ตั้งแต่ขั้นตอนประกาศรับสมัครงาน จัดตารางสัมภาษณ์ ไปจนถึงการประเมินผู้สมัครแบบออนไลน์โดยอัตโนมัติ แนวทางนี้ไม่เพียงช่วยลดระยะเวลาและต้นทุน แต่ยังเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงผู้สมัครที่ตรงความต้องการได้มากขึ้น
จากผลสำรวจล่าสุด พบว่า
- 37% ขององค์กรไทยใช้ AI เพื่อปรับปรุงโครงสร้างกำลังคน
- 30% ใช้ AI กับงานด้านอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับ HR และการบริหารจัดการ
ในขณะที่ AI กำลังเข้ามาทำงานบางส่วนแทนมนุษย์ อาชีพที่มีความเสี่ยงสูงต่อการถูกแทนที่ ได้แก่ งานธุรการ บัญชี IT และการเงิน ซึ่งเป็นตำแหน่งที่มีรูปแบบงานซ้ำซาก หรือสามารถวิเคราะห์ข้อมูลเชิงตัวเลขได้อย่างมีระบบ
อย่างไรก็ตาม การนำ AI เข้ามาก็ไม่ได้หมายความว่าคนจะหมดความสำคัญ ตรงกันข้าม บทบาทของมนุษย์กลับยิ่งมีคุณค่ามากขึ้น โดยเฉพาะในเรื่องที่ AI ยังไม่สามารถทดแทนได้ เช่น การใช้วิจารณญาณ ความเข้าใจเชิงลึก การตัดสินใจเชิงจริยธรรม และที่สำคัญที่สุดคือ การสร้างความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์
ทักษะที่จำเป็นในยุคที่ AI มีบทบาทสูง ได้แก่
- การวิเคราะห์ข้อมูล (72%)
- การคิดเชิงวิพากษ์ (52%)
- ความสามารถในการปรับตัว (34%)
แต่การเปลี่ยนผ่านนี้ไม่ได้ง่ายดายสำหรับทุกคน ข้อมูลระบุว่า 60% ของพนักงานรู้สึกกังวลว่าจะตามไม่ทันความก้าวหน้าของ AI ขณะเดียวกัน มากกว่าครึ่งขององค์กรเชื่อว่า 25–50% ของพนักงานจำเป็นต้องได้รับการฝึกอบรมทักษะใหม่ภายใน 5 ปีข้างหน้า เพื่อให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี
ถึงแม้ AI จะมอบโอกาสใหม่ให้กับองค์กร แต่การนำมาใช้อย่างมีประสิทธิภาพยังคงเผชิญข้อจำกัดหลายด้าน โดยเฉพาะในองค์กรไทยและ SME ที่อาจขาดความพร้อมทั้งในแง่ของโครงสร้างระบบและงบประมาณ ดังนั้นบทบาทของ HR ยังสำคัญ โดยเฉพาะการใช้วิจารณญาณและการสร้างความสัมพันธ์เพื่อหาคนที่ใช่ให้กับองค์กร
บทสรุป
ตลาดแรงงานปี 2569 จะเป็นปีที่ตลาดแรงงานไทยเผชิญการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ ความท้าทายจากการขาดแคลนบุคลากรที่มีทักษะ การแข่งขันชิงตัวผู้เชี่ยวชาญ และการปรับตัวเข้าสู่ยุค AI ทำให้ทั้งนายจ้างและลูกจ้างต้องปรับกลยุทธ์
สำหรับองค์กร การลงทุนพัฒนาทักษะพนักงาน การสร้างผู้นำที่เข้มแกร่ง การปรับเปลี่ยนวิธีการสรรหาให้เน้นทักษะมากกว่าคุณวุฒิ และการสร้างวัฒนธรรมที่ใส่ใจพนักงาน คือกุญแจสำคัญในการดึงดูดและรักษาคนเก่ง
ส่วนพนักงาน การเรียนรู้ต่อเนื่อง การพัฒนาทักษะใหม่ที่ตลาดต้องการ โดยเฉพาะทักษะด้านข้อมูลและการปรับตัว จะเป็นเกราะป้องกันและโอกาสในการต่อรองที่ดีกว่า
ท่ามกลางความท้าทาย สิ่งหนึ่งที่ชัดเจนคือ อนาคตของตลาดงานไทยจะขึ้นอยู่กับความสามารถในการปรับตัว การลงทุนในคน และการใช้เทคโนโลยีอย่างชาญฉลาด ผู้ที่เตรียมตัวและปรับตัวได้เร็ว จะเป็นผู้ชนะในสนามแข่งขันนี้
