การ Training คือเครื่องมือสำคัญที่ผลักดันองค์กรให้เติบโตอย่างยั่งยืน ผ่านการพัฒนาพนักงาน หากองค์กรใดมองข้ามการเสริมทักษะและฝึกฝนพนักงาน จะสูญเสียความสามารถในการแข่งขันอย่างน่าเสียดาย
อย่างไรก็ตาม ปฏิเสธไม่ได้ว่าหลายองค์กรแม้จะจัด Training แต่รูปแบบการฝึกอบรมก็ซ้ำเดิม จนไม่ตอบโจทย์การเรียนรู้ในโลกยุคใหม่ ถือเป็นอุปสรรคสำคัญที่ทำให้พนักงานไม่สามารถดึงศักยภาพของตนเองออกมาได้อย่างเต็มที่
ท่ามกลางความท้าทาย Gamification อาจเป็นทางออกที่หลายองค์กรควรมุ่งปรับใช้มากขึ้น HREX จึงขอพา HR ทุกท่านไปสำรวจว่า Gamification สามารถเปลี่ยนมุมมองต่อการเรียนรู้ในองค์กรได้อย่างไร ช่วยยกระดับการฝึกอบรมให้กลายเป็นกระบวนการที่สนุก เข้าใจง่าย และมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้นในบทความนี้
Contents
Gamification คืออะไร และทำไมองค์กรจึงเริ่มให้ความสำคัญมากขึ้น ?
Gamification คือการนำองค์ประกอบของเกมมาประยุกต์ใช้ในบริบทที่ไม่ใช่เกม เช่น การทำงาน การเรียนรู้ หรือแม้แต่กระบวนการสรรหาพนักงาน
Gamificaton ไม่ได้หมายถึงการเปลี่ยนงานให้กลายเป็นเกม แต่เป้าหมายหลักของแนวคิดนี้คือเพื่อเอารูปแบบเกมมาใช้เพื่อกระตุ้นแรงจูงใจ เพิ่มการมีส่วนร่วม และทำให้ผู้ใช้งานหรือพนักงานรู้สึกสนุกและเชื่อมโยงกับกิจกรรมที่ทำอยู่
หลักการของ Gamification พัฒนาอยู่บนพื้นฐานของจิตวิทยาพฤติกรรมมนุษย์ โดยอาศัยกลไก Reward, Progression, Competition และ Feedback ในการขับเคลื่อนพฤติกรรมผู้เรียนหรือผู้ปฏิบัติงาน เช่น ให้คะแนนสะสมจากการเรียนรู้ ปลดล็อกระดับการฝึกอบรมใหม่ หรือการเห็นอันดับของตนเองในกลุ่มเพื่อนร่วมงาน เป็นต้น ทำให้กระบวนการเดิม ๆ ที่เคยน่าเบื่อกลายเป็นเรื่องที่ท้าทาย และอยากมีส่วนร่วม
สิ่งที่ทำให้ Gamification ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นในโลกของการทำงาน ไม่ใช่เพียงเพราะความแปลกใหม่ของวิธีการ แต่เป็นเพราะผลลัพธ์ที่วัดได้จริงที่องค์กรต่าง ๆ เริ่มมองเห็นอย่างชัดเจน
สถิติที่พิสูจน์ว่า Gamification ใช้ได้ผลจริงในการ Training
สถิติดังต่อไปนี้แสดงให้เห็นถึงอิทธิพลของ Gamification ว่าครอบคลุมหลายมิติของวงจรชีวิตพนักงาน ตั้งแต่การสรรหา ไปจนถึงการพัฒนาและรักษาคนเก่งไว้ในองค์กร
- พนักงาน 78% เห็นว่า Gamification ทำให้การทำงานสนุก และดึงดูดใจมากยิ่งขึ้น
- Buildempire รายงานว่า การเรียนรู้ผ่านกลไกของเกมช่วยเพิ่ม ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนได้ถึง 34.75%
- พนักงานจำนวน 69% มีแนวโน้มจะอยู่กับองค์กรเกิน 3 ปี หากมีการใช้ Gamification ในที่ทำงาน
- พนักงาน 72% เชื่อว่า Gamification ช่วยกระตุ้นให้พวกเขาตั้งใจทำงาน และทุ่มเทกับงานมากขึ้น
- Safetyculture รายงานว่า มากกว่า 70% ของบริษัทในกลุ่ม Global 2000 (จัดอันดับโดย Forbes) นำกลไกของ Gamification ไปปรับใช้แล้วในองค์กรของตน
- ในบทความเดียวกัน ยังบอกอีกด้วยว่า ผู้สมัครงาน 78% รู้สึกกระตือรือร้นที่จะร่วมงานกับบริษัทที่นำ Gamification มาใช้ในขั้นตอน Recruitment
กลไก Gamification ที่นิยมใช้ในการ Training
นอกจาก Gamification ช่วยเสริมสร้าง Employee Experience และสร้าง Employee Engagement ที่ดีได้มาก และสิ่งที่ตามมาก็คือการปฏิวัติการ Training ในองค์กร
โดยแทนที่จะนั่งฟังการบรรยายเป็นชั่วโมง HR สามารถเปลี่ยนจากการบรรยายเดียวที่เน้นการถ่ายทอดความรู้แบบทางเดียว ให้กลายเป็นกิจกรรมที่มีการโต้ตอบ มีเป้าหมายที่ชัดเจน และให้ความรู้สึกสำเร็จเมื่อผ่านแต่ละขั้นตอน กล่าวคือพนักงานจะได้รับภารกิจที่ต้องปฏิบัติให้เสร็จสิ้น เพื่อเก็บแต้มและปลดล็อกระดับใหม่ นอกจากนี้ยังต้องแข่งขันกับเพื่อนร่วมงานผ่านกระดานคะแนน ทำให้การเรียนรู้กลายเป็นประสบการณ์ในองค์กีที่ดีและมีความหมายร่วมกัน
ระบบแต้มและรางวัล (Points & Rewards)
แต้มและรางวัลเป็นกลไกพื้นฐานช่วยสร้างแรงจูงใจให้ผู้เรียนอยากมีส่วนร่วมมากขึ้น ทุกครั้งที่เรียนรู้ หรือทำภารกิจเสร็จ ผู้เรียนจะได้รับคะแนน สามารถนำไปแลกรางวัลหรือสิทธิพิเศษได้ เช่น คูปองสวัสดิการ ของที่ระลึก หรือแม้แต่สิทธิในการเข้าร่วมกิจกรรมพิเศษ
ระบบนี้ทำให้การเรียนรู้ไม่ใช่เพียงการเก็บความรู้ แต่เป็นเส้นทางที่ผู้เรียนรู้สึกว่า ความพยายามของเขามีคุณค่าและควรได้รับการตอบแทน
ป้ายความสำเร็จ (Badges)
สัญลักษณ์ที่แสดงถึงการบรรลุเป้าหมายหรือความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน เช่น เมื่อพนักงานผ่านการอบรมด้านการเจรจาต่อรอง อาจได้รับป้าย Negotiation Pro หรือหากผ่านหลักสูตรความปลอดภัย อาจได้รับป้าย Safety Champion
การมีป้ายเหล่านี้ทำให้ผู้เรียนรู้สึกภาคภูมิใจ เห็นความก้าวหน้าที่เป็นรูปธรรม และยังใช้เครื่องหมายความเชี่ยวชาญนี้ไปต่อยอดในสายอาชีพได้อีกด้วย
การแบ่งระดับ (Levels)
การแบ่งเนื้อหาเป็นระดับต่าง ๆ ช่วยให้ผู้เรียนมองเห็นเส้นทางการพัฒนาที่ชัดเจน เช่น เริ่มจากระดับพื้นฐาน (Beginner) ไปจนถึงระดับเชี่ยวชาญ (Expert) ทุกครั้งที่ผ่านหนึ่งระดับ ผู้เรียนจะเกิดความรู้สึกถึงความสำเร็จและมีแรงบันดาลใจที่จะก้าวต่อไป
กลไกนี้คล้ายกับการเล่นเกมที่ผู้เล่นอยากเลื่อนด่านอยู่เสมอ ทำให้การเรียนรู้ไม่สะดุด และเกิดความต่อเนื่องยาวนาน
ตารางคะแนน (Leaderboard)
เครื่องมือที่สร้างความรู้สึกแข่งขันอย่างสร้างสรรค์ โดยแสดงอันดับของผู้เรียนตามคะแนนหรือผลงานที่ทำได้ ความท้าทายจากการเห็นเพื่อนร่วมงานอยู่ในอันดับต้น ๆ ช่วยกระตุ้นให้ผู้เรียนอยากพยายามมากขึ้น และยังสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ร่วมกันที่เต็มไปด้วยพลังบวก
อย่างไรก็ตาม HR ควรออกแบบอย่างระวัง เพื่อไม่ให้กลายเป็นความกดดันเกินไป
ความท้าทาย (Challenges)
ภารกิจพิเศษที่มาพร้อมเงื่อนไขพิเศษ เช่น การต้องทำงานให้เสร็จภายในเวลาที่กำหนด หรือโจทย์ที่ต้องทำร่วมกันเป็นทีม กลไกนี้ช่วยพัฒนาทั้งทักษะส่วนบุคคลและการทำงานเป็นทีม นอกจากนี้ยังช่วยเสริมสร้างความสัมพันธ์ ทำให้ไม่ใช่แค่รู้เรื่องของตัวเองเท่านั้น แต่รู้จักทุกคนทั้งทีม ทั้งองค์กร
แถบความก้าวหน้า (Progress Bars)
แถบแสดงผลให้ผู้เรียนเห็นว่าตัวเองกำลังเรียนรู้อยู่ในขั้นตอนไหน และเหลืออีกเท่าไหร่จึงจะไปถึงเป้าหมาย การได้เห็นความคืบหน้าเป็นรูปธรรมเช่นนี้จะสร้างแรงจูงใจอย่างต่อเนื่อง คล้ายกับการวิ่งมาราธอนที่เมื่อเห็นเส้นชัยอยู่ไม่ไกล ก็จะยิ่งมีพลังที่จะก้าวต่อไปจนถึงเป้าหมาย
ประโยชน์ของ Gamification ต่อการ Training พนักงาน
การนำ Gamification มาประยุกต์ใช้ในการ Training ไม่เพียงสร้างประสบการณ์การเรียนรู้ (Learning Experience) ที่สนุกและดึงดูดใจเท่านั้น แต่ยังช่วยให้องค์กรบรรลุเป้าหมายเชิงกลยุทธ์ด้านการพัฒนาคนได้จริง ประโยชน์ข้อเด่น ๆ ของ Gamification มีดังต่อไปนี้
1. ช่วยเพิ่มแรงจูงใจในการเรียนรู้
การได้คะแนน ได้รางวัล และได้เห็นความก้าวหน้าอย่างชัดเจน ทำให้พนักงานมีแรงจูงใจที่จะเรียนรู้ต่อไป พวกเขาไม่ได้รู้สึกว่าถูกบังคับให้ต้องเรียน แต่อยากเรียนเองด้วยความสมัครใจ และอยากทำผลงานให้ดีที่สุด
2. ย่อยเนื้อหาที่เข้าใจยาก ให้เข้าใจง่าย
Gamification ช่วยแบ่งเนื้อหาที่ซับซ้อนเป็นชิ้นเล็ก ๆ (Micro-learning) ผ่านภารกิจและความท้าทายต่างๆ ทำให้ผู้เรียนไม่รู้สึกว่าเรียนเยอะเกินไป แต่กำลังสามารถเรียนรู้ไปเรื่อย ๆ ทีละก้าว
การเรียนรู้ผ่านการทำภารกิจและการแก้ปัญหายังช่วยให้ผู้เรียนเข้าใจเนื้อหา แล้วนำไปปฏิบัติจริงได้ ไม่ใช่แค่ท่องจำทฤษฎี
3. ส่งเสริมการเรียนรู้แบบ Active Learning
แทนที่จะเป็นผู้รับสารแบบเดียว พนักงานต้องมีส่วนร่วมอย่างแข็งขัน ไม่ว่าจะเป็นการตอบคำถาม ทำแบบทดสอบ หรือปฏิบัติภารกิจต่าง ๆ การมีส่วนร่วมนี้ช่วยให้การเรียนรู้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
การเรียนรู้ผ่านการลงมือทำและได้รับ Feedback ทันที ทำให้ผู้เรียนสามารถปรับปรุงตนเองได้อย่างรวดเร็ว และไม่ต้องรอจนจบคอร์สถึงจะรู้ว่าเข้าใจถูกหรือผิด
4. วัดผลและติดตามผลได้ชัดเจน
ระบบ Gamification สามารถติดตามและวิเคราะห์พฤติกรรมการเรียนรู้ของพนักงานได้อย่างละเอียด เช่น เวลาที่ใช้ในการเรียนแต่ละหัวข้อ จุดที่พนักงานมักจะติดปัญหา หรือหัวข้อที่พนักงานสนใจมากที่สุด เป็นต้น
ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้ HR และผู้จัดการสามารถปรับปรุงเนื้อหาการอบรมให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น และให้การช่วยเหลือพนักงานได้ตรงจุด
Gamification เครื่องมือสร้าง Employee Engagement ที่ HR ไม่ควรมองข้าม |
กรณีตัวอย่าง องค์กรที่ใช้ Gamification ช่วย Training พนักงานได้ผลจริง
ตัวอย่างจาก KFC Japan
ไม่ใช่ KFC ใหญ่ แต่เป็น KFC ของประเทศญี่ปุ่น นำเกมมาใช้ฝึกพนักงานครัวให้ได้เรียนรู้กระบวนการทำไก่ทอดในสภาพแวดล้อมเสมือนจริง
นอกจากนี้ KFC Japan ยังสร้างเกม Shrimp Attack เพื่อโปรโมทผลิตภัณฑ์กุ้งชุดใหม่ ที่ผู้เล่นต้องป้องกันปราสาท KFC โดยการหั่นกุ้งให้ได้มากที่สุดด้วย
เรียกได้ว่า ระบบนี้ไม่เพียงแต่ให้ความรู้สึกสนุกในการเรียนรู้ แต่ยังช่วยประหยัดต้นทุนในการ ฝึกอบรม และลดความผิดพลาดในการปฏิบัติงานจริง
ตัวอย่างจาก PwC
PwC สร้างเกมที่ชื่อว่า PowerUp! ซึ่งเป็นเกมตอบคำถามชิงรางวัล เพื่อกระตุ้นให้พนักงานมีส่วนร่วมในการพัฒนาทักษะด้านดิจิทัล และนำประสบการณ์การเรียนรู้ (Learning Experience) จากเกมนี้ไปต่อยอดสร้างแอปพลิเคชันเกมสำหรับนักศึกษาฝึกงานชื่อ PwC: The Game! เพื่อสอนทักษะที่จำเป็นและกลยุทธ์ของบริษัท
จากการสำรวจพบว่า พนักงานส่วนใหญ่ที่เรียนรู้ผ่าน Gamification รู้สึกว่าตัวเองทำงานมีประสิทธิภาพและมีแรงจูงใจมากขึ้น โดย PwC วัดผลความสำเร็จนี้ผ่านความคิดเห็นของพนักงานและใช้คะแนน Net Promoter Score (NPS)
ตัวอย่างจาก Domino’s Pizza
แบรนด์พิซซ่าชื่อดังของอเมริกา พัฒนาแอปพลิเคชั่นสำหรับ Training พนักงาน โดยใช้เกมเป็นส่วนประกอบ เพื่อฝึกฝนพนักงานกว่า 110,000 คนทั่วโลก
ก่อนหน้านี้ Domino’s มีปัญหาการฝึกอบรมที่ไม่สอดคล้องกันในแต่ละสาขา เนื่องจากมีการขยายตัวอย่างรวดเร็ว และพนักงานส่วนใหญ่เป็นคนรุ่นใหม่ที่ชอบการเรียนรู้ผ่านมือถือแบบสั้นๆ มากกว่าการอบรมแบบดั้งเดิม
พอเปลี่ยนเนื้อหาการอบรมที่ดูแห้ง ๆ ให้น่าสนใจและสนุกเหมือนกำลังเล่นเกม เช่น เกมาทบทวนขั้นตอนการล้างมือที่ถูกต้อง หรือเกมแข่งกันทำพิซซ่า ช่วยให้พนักงานโดยเฉพาะคนรุ่นใหม่มีส่วนร่วมและจดจำเนื้อหาได้ดีกว่าการนั่งฟังบรรยายหรืออ่านคู่มือแบบเดิมๆ
ตัวอย่างจาก Walmart
ห้างใหญ่ของอเมริกา พบว่าการฝึกอบรมพนักงานด้วยวิธีดั้งเดิมนั้นไม่ทันต่อโลกค้าปลีกที่เปลี่ยนแปลงเร็ว และไม่สามารถสร้างการมีส่วนร่วมให้กับพนักงานที่มีความหลากหลายได้
Walmart จึงนำกลยุทธ์ Gamification มาใช้เพื่อทำให้การฝึกอบรมมีความน่าสนใจและมีประสิทธิภาพมากขึ้น ผ่านการจำลองสถานการณ์และบทบาทสมมติให้พนักงานได้ฝึกฝนทักษะในสภาพแวดล้อมเสมือนจริงที่ควบคุมได้ การใช้ระบบ Leaderboards และ Badges เพื่อให้พนักงานเห็นภาพความก้าวหน้าของตนเอง สร้างแรงจูงใจในการเรียนรู้ต่อไป
ผลก็คือพนักงานมีส่วนร่วมและมีแรงจูงใจในการเรียนรู้สูงขึ้น จดจำเนื้อหาได้ดีขึ้น และมีความพึงพอใจในงานเพิ่มขึ้น ทำให้ยอดขายสูงขึ้น คะแนนความพึงพอใจของลูกค้าดีขึ้น มีความภักดีต่อแบรนด์มากขึ้น ระยะเวลาในการสอนงานพนักงานใหม่ และที่สำคัญที่สุด วัฒนธรรมองค์กรมีชีวิตชีวาขึ้น อัตราการลาออกของพนักงานลดลง
ข้อควรระวังในการใช้ Gamification ในการฝึกอบรม
แม้การเอา Gamification มาใช้จะมีความสนุกสนาน แต่หาก HR จะเอากลไกแบบนี้มาปรับใช้กับการ Training ก็มีข้อควรระวังเช่นกัน ดังนี้
1. หลีกเลี่ยงเกมการแข่งขันที่รุนแรงเกินไป
แม้การแข่งขันจะช่วยกระตุ้นแรงจูงใจ แต่หากการแข่งขันที่รุนแรงเกินไปอาจทำให้เกิดความเครียด ความขัดแย้งระหว่างเพื่อนร่วมงาน หรือการโกงเพื่อให้ได้คะแนนสูง
หากใช้กลไกเกมที่ดี ควรเน้นสร้างการแข่งขันที่เป็นมิตร มีการแข่งขันในหลายๆ ด้าน ไม่ใช่แค่คะแนนรวม เช่น ผู้ช่วยเหลือเพื่อนร่วมงานดีที่สุด หรือผู้ที่พัฒนาตนเองมากที่สุด
2. อย่าพึ่งพาเกมมากจนเนื้อหาขาดคุณภาพ
การทำให้การเรียนรู้สนุกนั้นสำคัญ แต่ต้องไม่ลืมว่าเป้าหมายหลักคือการเรียนรู้และพัฒนาทักษะ ถ้าให้ความสำคัญกับ Game mechanics มากเกินไป เช่น ต้องทำให้ว้าว ต้องทำให้อ้าปากค้าง เน้นสนุกเป็นหลัก จนทำให้เนื้อหาการเรียนรู้ตื้นเขิน
ควรใช้ Gamification เป็นเครื่องมือสนับสนุนการเรียนรู้ ไม่ใช่เป็นจุดประสงค์หลัก และต้องมั่นใจว่าเนื้อหามีคุณภาพและตอบโจทย์ความต้องการในการทำงานจริง
3. อย่าลืมประเมินผลว่า Gamification ช่วยให้ Performance ดีขึ้นจริงหรือไม่
การวัดผลสำเร็จของ Gamification ไม่ควรดูแค่จำนวนผู้เข้าร่วมหรือคะแนนในเกม แต่ต้องดูผลลัพธ์ในการทำงานจริงด้วย เช่น ประสิทธิภาพการทำงานเพิ่มขึ้นหรือไม่ อัตราความผิดพลาดลดลงหรือไม่ พนักงานพอใจในงานมากขึ้นหรือไม่
บทเรียนสำคัญต่อ HR คือควรมีการติดตามผลทั้งระยะสั้นและระยะยาว และปรับปรุงระบบให้เหมาะสมกับบริบทขององค์กร
ค้นหาบริการ Gamification ช่วยยกระดับการ Training ได้ผ่าน HREX
การลงทุนในระบบ Gamification ที่เหมาะสมจะช่วยให้องค์กรของคุณมีพนักงานที่มีทักษะสูง มีแรงจูงใจในการเรียนรู้ และสามารถปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงได้อย่างรวดเร็ว
องค์กรใดที่สนใจนำ Gamification มาใช้ในการ Training ช่วยพนักงานเรียนรู้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่ยังไม่รู้จะเริ่มต้นอย่างไร สามารถมาค้นหา HR Solution กลุ่มนี้จากแพลตฟอร์ม HR Products & Services จาก HREX ได้เลย ที่นี่รวมบริการ Learning & Development รูปแบบต่าง ๆ ไว้มากมาย สามารถมาค้นหาได้เลยในลิงก์นี้
สรุป
Gamification ปฏิวัติการเรียนรู้ยุคใหม่ แก้ปัญหาสำคัญของการอบรม Training แบบเดิม ๆ ไม่ว่าจะเป็นการขาดแรงจูงใจ การไม่มีปฏิสัมพันธ์ หรือการวัดผลที่ไม่แม่นยำ
อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จของ Gamification ไม่ได้ขึ้นอยู่กับการเพิ่มเพียงแค่แต้ม หรือป้ายรางวัล แต่ขึ้นอยู่กับการออกแบบประสบการณ์การเรียนรู้ (Learning Experience) ที่เข้าใจผู้เรียน มีคุณภาพ และสามารถวัดผลได้จริง
การเริ่มต้นใช้ Gamification ไม่จำเป็นต้องซับซ้อน สิ่งสำคัญคือการตระหนักว่า การลงทุนกับการฝึกอบรมในรูปแบบนี้คือการเตรียมองค์กรให้พร้อมแข่งขันในอนาคต ซึ่งพนักงานคือทรัพยากรที่มีค่าที่สุด Gamification จึงควรถูกมองว่าเป็นเครื่องมือ ไม่ใช่เป้าหมายสุดท้าย โดยแก่นแท้ยังคงอยู่ที่การสร้างคนเก่ง คนมีแรงบันดาลใจ และพร้อมขับเคลื่อนองค์กรไปสู่ความสำเร็จอย่างยั่งยืน
| Sources |
